Tašmajdan - srce Beograda


Beogradski Taš

Vreme čitanja: 4min, 14s| 847 reči

29 Mar
tasmajdan-skroviste-tajni
Foto: Miroslav Lj Ranković

Šćućuren na raskršću ulica u krugu dvojke, nalazi se Tašmajdan koji na svoj poseban način, pod rubom svakodnevnice krije različite priče iz svoje burne prošlosti. Na pomen Tašmajdan mnogi pomisle na Tašmajdanski park, ali Tašmajdan je mnogo više od toga.



Pored parka tu spadaju Crkva Svetog Marka, Ruska crkva, pozorište Duško Radović, Dečiji kulturno - obrazovni centar, stadion Tašmajdan, radio - televizija Srbije, pravni fakultet, hotel Metropol, državni arhiv Srbije, biblioteka Svetozar Marković.

Mnogi delovi Beograda kriju različite i zanimljive istorijske priče, tako i Tašmajdan koji ispod svog današnjeg mirnog lica parka u centru grada sakriva mnoštvo događaja i uloga iz prošlosti. Ne zna se da li je zanimljivija podzemna ili nadzemna istorija Tašmajdana. Nismo ni svesni da dok šetamo ovim područjem, koračamo burnom istorijom.

Intenzivna izgradnja ovog dela Beograda počinje posle Drugog srpskog ustanka. Od 1815. godine niču prve kuće i kaldrmišu se ulice.

Zbog svog geografskog položaja koji je omogućavao dobar vidik za praćenje operacija sa kopna i svojim lagumima pogodnim za privremene bolnice i sklanjanje ranjenika. Stalno je bio korišćen za vreme brojnih opsada Beograda. Stanovnici su ga koristili kao sklonište, a vojnici za svoje potrebe.

Za vreme prvog srpskog ustanka, tu je bio smešten logor Karađorđeve vojske, a kod današnjeg Air Serbia se nalazila srpska artiljerija. Štab je bio smešten u Tašmajdanskim pećinama. 1867. godine Turci bombarduju Beograd i stanovništvo traži spas u pećinama isto kao i u prvom svetskom ratu, kada Austrougarska bombarduje Beograd. Nažalost posle te iste pećine postaju stratište za mnoge zarobljene srpske vojnike.

tasmajdan-srce-beograda
Foto: Ana Bekan

U toku drugog svetskog rata tu je bio smešten štab Nemačkog generala Fon Lera, čoveka koji je komandovao rušenjem Beograda u kratkotrajnom aprilskom ratu 1941. godine. Nemci veći deo pećina preuređuju i dodatno učvršćuju praveći ozbiljan i prilično velik štab u koji je moglo da se smesti hiljadu vojnika pod punim ratnom opremom. Sopstveni agregati koji su omogućavali napajanje velikih potrošača, velika telefonska centrala i ostala infrastruktura je doveda na visok nivo. Deo pećina se koristio kao skladište filmskog materijala zaplenjenog u ovom delu evrope, takođe i gestapo je imao svoje prostorije u koje su dovođeni pojedini uhapšenici.

Današnji tašmajdanski park, prošaran stazama i zelenilom, je pravi odmor za dušu. Na jednu od njegovih staza oslanja se još od kraja 30-ih godina prošlog veka, čuveni restoran Madera, čija se bašta uspešno krije ispod gustih tašmajdanskih krošnji, večno stecište boema, nazvanih „Maderaši“. Nedaleko od Madere, nalazi se i restoran Šansa, poznat po nazivu poslednja šansa, koji su mu nadenuli verni posetioci, jer je nekada bio jedino mesto koje je radilo do ranih jutarnjih sati. Preko puta Šanse nalazi se 100-godišnje zdanje seizmološkog zavoda. Živi spomenik srpske nauke i kulture.

Tako dok koračate parkom, ne možete a da ne primetite velelepnu crkvu Svetog Marka građeno po uzoru na manastir Gračanicu. Crkva Sv.Marka građena je od 1931 do 1940 godine, odmah pored stare istoimene crkve koju je 1835. godine podigao knez Miloš i koja je porušena 1941. Crkva deluje impozantno kako zbog svojih dimenzija, tako i izgleda koji oponaša srpsko - vizantijski stil.Na severnoj strani se nalazi grobnica Patrijarha Germana Đorića, a na južnoj sarkofag sa kostima cara Dušana. Sa istocne strane crkve Sv. Marka nalazi nenametljiva, ali jako lepa i živopisno oslikana, ruska crkva koja je podignuta između dva svetska rata.

Radio televizija Beograd smestena je u zgradi podignutoj 1963. godine, koja je prvobitno trebalo da bude Dom pionira, ali joj je kasnije određena sadašnja namena. Odmah tu nalazi se i malo pozorište Duško Radović koje je osnovano 1948. godine, a trajno smešteno u sadašnju zgradu 1968. godiine.

tasmajdan-ili-tas-beogradski-park
Foto: Miroslav Lj Ranković

Državni arhiv Srbije nalazi se pored hotela Metropol. U zgradi koja je podignuta specijalno za ovu ustanovu 1928. godine.

Sportsko rekreativni centar Tašmajdan izgrađen je po projektu arhitekata Mihaila Jankovića i Uglješe Bogunovića, kao savremen sportsko – rekreativni centar sa više terena za, košarku, mačevanje rukomet, box, odbojku, plivanje, klizanje itd...

1950. godine park Tašmajdan uređen je kao gradski park. Renoviran je 2011. godine donacijom Azerbejdžanske vlade. Zadržao je osnovni izgled, a renoviranjem su dodati novi sadržaji kao što su tri velika moderna dečija igrališta, plato za rekreaciju i trim staza, ograđen prostor namenjen kućnim ljubimcima, nove šetačke staze, penzionerski kutak za šah, kao i mnogobrojno zelenilo. Posebnu draž parku daje kaskadna fontana, čije vodoskoke prate muzički i svetlosni efekti.

Nekada kamenolom i groblje, a danas je to park u koji rado dolaze ljudi različite starosne dobi, pogodan za šetnje, dečju igru, razne sportove, poneko piće u kafićima i restoranima u samom parku, kao i za održavanje raznih manifestacija, koncerata i slično.

Iako se nalazi između gradskih žila kucavica, njegovo zelenilo i mir pružaju pravi beg od gradske vreve.

    Autor: Ana Bekan






Drugim korisnicima se dopalo

pročitajte i..