Zemunsko leto


“Gardoš leti“

Vreme čitanja: 4min, 18s | 860 reči

11 Jul
leto-na-gardosu
Foto: Ana Jažić

„Leto na Gardošu“ je kulturno - umetnička manifestacija revijalnog karaktera koja se održava svakog leta, pod pokroviteljstvom gradske opštine Zemun, od 12. jula do 1. septembra, sa bogatim i raznovrsnim programom.


Tokom 36 večeri izvođenja prikazuju se predstave za decu, komedije, koncerti, kabarei i poetske večeri, na letnjoj sceni amfiteatarskog tipa pod otvorenim nebom. Atraktivan ambijen, zvezdano nebo, svežina i miris Dunava, zvuk crkvenih zvona predstavljaju romantičnu atmosferu u kojoj uživaju izvođači i publika. U slučaju kiše program se održava u sali Doma vazduhoplovstva u Zemunu. Manifestaciju svake godine poseti oko 10.000 posetilaca među kojima je veliki broj turista .

Nekada su na ovom mestu održavani bokserski mečevi sportskog društva „Jedinstvo“ iz Zemuna, sve dok nije izgrađena sportska hala „Pinki“. Prema rečima Đorđa Aćimovića, počasnog predsednika kluba „Gardoš“, scena je nastala za vreme gradonačelnika Branka Pešića, koji je bio veliki zaljubljenik u boks. Tadašnji savet je, takođe, smatrao da je ambijentalni sadržaj, sa kulom i bedemima, eventualno pogodan za igranje Šekspirovih drama, ali ne i drugih dramskih oblika, jer se scena nalazi u blizini groblja. Ipak, više od decenije, ova manifestacija privlači veliki broj posetilaca koji su imali prilike da isprate nastupe mnogih velikana našeg glumišta i muzičke scene, među kojima su Tanja Bošković, Rade Marjanović, Slobodan Boda Ninković, Milica Milša, Ljiljana Stjepanović, Mina Lazarević, Garavi Sokak, Lena Kovačević, Jelena Tomašević, Slobodan Trkulja, Predrag Vuković Peđolino i drugi.

gardos-leti
Foto: Ana Jažić

Letnja pozornica „Gardoš“ obnovljena je 2002. godine i svake godine je sve više posećenija. Program je prilagođen svim uzrastima, a scena može da primi oko 600 gledalaca. Posetioci festivala takođe mogu da uživaju u programu letnjeg bioskopa, kao i u brojnim radionicama – glumačkim, ekološkim, slikarskim i drugim. Stalne manifestacije u oblasti kulture od značaja za gradsku opštinu Zemun su one koje svojim značajem i sadržajima afirmišu gradsku opštinu Zemun i zadovoljavaju potrebe građana u oblasti kulture. Ove godine se obeležava 15 godina “Leta na Gardošu”, čiji su domaćini već počeli sa organizacijom i pripremama za predstojeće leto.

leto-na-zemunskom-gardosu
Foto: Ana Jažić

Zemunsko milenijumsko zdanje podignuto je na najistaknutijem delu Gardoša, u ruševini srednjovekovne tvrđave, od koje su ostale danas samo ugaone kule i delovi odbrambenog zida. Kulu su projektovali mađarski arhitekti, eklektički u mešavini istorijskih stilova, sa naglaskom na romanske elemente. Postojeće zidine sa četiri kružne kule takozvanog gotskog tipa, podignute su krajem XIV i početkom XV veka. Po predanju, na ovom mestu nastaje naselje ribara i malih zanatlija. Gradnja je završena 5. avgusta 1896. godine, dok je svečano otvaranje bilo 15 dana kasnije. Toga jutra, održano je svečano bogosluženje u svim zemunskim crkvama.

leto-na-gardosu-u-zemunu
Foto: Ana Jažić

Prema istorijskim podacima naziv Gardoš je slovenskog porekla, odnosno izmenjen oblik starosrpske imenice „grad“, kojoj su kasnije Ugari dodali nastavak „oš“. Sama uzvisina dominira položajem nad aluvijalnom ravnicom, na kojoj je ranije izgradjen antički „Taurunum“, začetak srednjovekovnog i savremenog Zemuna. Upravo na ovom mestu se može pratiti kontinuitet života ljudi u ovim krajevima, od neolitske civilizacije do danas. Zahvaljujući arheološkim iskopavanjima na području Gardoša, otkrivene su alatke od Glačanog kamena i kostiju, keramičko posudje, takodje i drugi ukrasi starčevačke i vinčanske kulture. Svi prikupljeni ostaci se danas čuvaju u Zavičajnom muzeju u Glavnoj ulici u Zemunu. Da bi obeležili hiljadugodišnjicu svog boravka u Panoniji, Mađari su u Budimpešti podigli monumentalnu kulu, a još četiri takve iste kule su sazidali u četiri grada, na krajnjim granicama svoje tadašnje države. Zemun, kao najjužniji grad u posedu ugarske krune, bio je jedan od ta četiri grada.

leto-u-zemunu
Foto: Ana Jažić

Priču o Milenijumskoj Gardoš kuli, mnogi vezuju za događaje iz Srednjeg veka i Sibinjanin Janka. Tako je Kula, u narodu, dobila ime po mađarskom junaku i velikom borcu protiv Turaka, Janošu Hunjadiju, koji je istina umro u srednjovekovnoj tvrđavi na Gardošu, ali punih 440 godina pre zidanja milenijumske kule. Čuvena bitka za Beograd 1496. nije bila bitna samo za Beli grad već i Zemun, jer se na drugoj strani Dunava na čelu hrišćanske vojske nalazio Hunjadi, poznatiji u narodu kao Sibinjanin Janko. Ne čudi, jer je u to vreme Ugarska bila veoma naklonjena Srbiji, upravo zbog sukoba sa osmanlijskom imperijom. Turci su na Dunavu, odmah pored današnjeg restorana "Šaran", povezali lancima svoje brodove, kako bi sprečili dolazak pomoći sa severa. Janko Hunjadi je sa svojom vojskom uspeo da razbije tu blokadu i porazi Turke i to je bila najveća pobeda hrišćana nad osmanlijama tog doba. Dok je slavlje zbog pobede još trajalo, Hunjadi je preminuo od kuge u svom utvrđenju Gardoš kuli.

zemunsko-leto
Foto: Ana Jažić

Milenijumski spomenik na Gardošu je samo deo bogatog kulturnog nasledja gradske opštine Zemun, odnosno grada Beograda, u čijoj ingerenciji se spomenik i nalazi i deo je šire ambijentalne celine “brdo Gardoš“ koja pored Kule, obuhvata i ostatke zidina datiranih na XIV vek, kao i samu uzvisinu brdo Gardoš koje se izdiže iznad desne obale Dunava u visini 112 m. Danas je Milenijumski spomenik, kula na Gardošu zaštićen kao deo prostorno kulturno istorijske celine „Staro jezgro Zemuna“ u okviru grada Beograda, koje ima prvorazredni kulturno-turistički značaj na lokalnom, regionalnom i nacionalnom nivou.

    Autor: Ana Jažić






Drugim korisnicima se dopalo

pročitajte i..