Potencijal seoskog turizma u Vojvodini


Bogatstvo raznolikosti kao turističko blago

Vreme čitanja: 9min, 50s | 1969 reči

12 Mar
ruralni-turizam-vojvodine-veliko-gostoprimstvo
Foto: Ana Jažić

Gostoprimstvo i srdačnost domaćina - prirodni, spontani i nikako uvežbani, glavne su odlike atmosfere boravka u srpskim selima. Turista u bilo kom selu u Srbiji neće se osećati kao stranac, biće prihvaćen od svog domaćina kao bliski rođak i dragi gost, čija svaka želja mora biti ispunjena.



Na svakom koraku dočekaće ga toplina, osmeh, predusretljivost i prisnost, potpuno neuobičajeni za ostatak planete. Sela Vojvodine su prave ekološke oaze, bez zagađenja savremene civilizacije, sa blagom klimom, čistim vazduhom i zdravim namirnicama.

Seoski turizam nije samo boravak turista u seoskim domaćinstvima, već obuhvata i izlete u okolne predele, obilazak prirodnih atrakcija i kulturno - istorijskih znamenitosti kraja, tradicionalne, folklorne i turističke manifestacije, sportske i rekreativne aktivnosti u prirodi, prodaju zanatskih i ručnih radova i suvenira i hrane i pića iz kućne radinosti. Boravak na selu u prirodi pruža turistima i mogućnosti za šetnje po livadama i šumarcima, obilazak obližnjih pećina, izvora i vodopada, mogućnost lova i ribolova, jahanja i planinarenja, branja šumskih plodova i lekovitog bilja ili uživanje u narodnim običajima, igrama i pesmama tog kraja. A kad krene svojoj kući, gost može kao suvenir da ponese i teglu domaćeg meda, malo šunke ili pršute, kačicu sira ili kajmaka, flašu rakije ili mladog vina, teglu ljutog ajvara…

Plodna ravnica Vojvodine prošarana je oranicama, žitnim poljima, vinogradima i voćnjacima, a povezana kanalima za navodnjavanje i odvodnjavanje između velikih reka Dunava i Tise, kao i rekama Sava, Tamiš, Begej, Nera i fruškogorskim potocima. Velikim vodotokovima Vojvodina je podeljena na Bačku, Banat i Srem. Prepoznatljiv pejzaž Panonske nizije krase i usamljeni stari đermovi u poljima i vetrenjače koje su nekada snagom vetrova mlele žito. A konji jure prostranom ravnicom, upregnuti u fijakere ili upravo uzjahani u nekoj od brojnih vojvođanskih ergela...

Mešavina naroda, jezika, vera i kultura, koji žive u slozi i poštovanju, ulepšava gradove i sela Vojvodine, ali daje i divnu raznolikost u arhitekturi kuća i dvorišta, stilu nameštaja u gostinskim sobama, bojama i ukrasima narodne nošnje, ukusima hrane, muzici i folkloru, narodnim i verskim običajima.

Vojvođanski salaši, razbacani po poljima, odavno su sa poljoprivrede prešli na turizam. Izdvojeni od ostatka sveta, plene šarmom nekih davnih vremena i čuvaju tradiciju Vojvodine. Predstavljaju potpuno uživanje – hrana, piće i veselo društvo, raspevano uz zvuke tambura i violina, sa setnim stihovima iz prošlih vremena ili veselim tekstovima. Odmor od provoda lako se nalazi u lovu ili ribolovu, vožnji bicikla, plovidbi čamcem, kupanju ili klizanju po zaleđenom jezeru.

Tradicionalna vojvođanska kuhinja za predjelo ima domaću šunku, banatsku slaninu, paorske čvarke, švarglu, sremske kobasice, slovački kulen, somborski, švapski ili banatski sir. Prelazi se na topla predjela: gibanica, proja sa sirom i čvarcima, supe i čorbe sa domaćim rezancima ili flekicama. Broj glavnih jela je „neograničen“ i zavisi samo od mašte domaćice – kuvano, pečeno, pohovano ili od svega po malo. I na kraju obavezno nešto slatko: štrudle s makom, orasima ili višnjama, pite od duleka ili jabuka, krofne, vanilice ili šnenokle. A domaće rakije i vina očaravaju ukusom i mirisom. Na području Vojvodine, naći ćete brojna zaštićena područja u kojima se pružaju odlični uslovi za planinarenje, edukativne šetnje pored vrednih i očuvanih staništa, vožnju bicikala duž neke od staza u Podunavlju, posmatranje ptica ili foto - safari.

ruralni-turizam-vojvodine-plodna-zemlja
Foto: Ana Jažić

Vojvođanska sela u kojima je razvijen seoski turizam

Odžaci
Odžačka opština pripada zapadno - bačkom okrugu. Na prostoru opštine Odžaci smešteno je devet naselja: Odžaci, Bački Brestovac, Bački Gračac, Srpski Miletić, Bogojevo, Karavukovo, Deronje, Ratkovo i Lalić. Jedna od zanimljivijih ambijentalnih celina na prostoru opštine, jeste romsko naselje u Deronjama, popularna „čerga“. O vrednosti ovog ambijenta najbolje govori činjenica da je deronjska Mala poslužila kao scenografija za snimanje domaćeg filma „Seobe“.

Gložan
Selu Gložan bolje bi pristajalo ime Složan, jer u njemu nema gloženja, ali zato ima puno sloge i zajedničkog rada. Poznat je kao mesto gde se organizuje Festival slovačkog folklora „Tancuj, tancuj“. Naravno, nije tu samo reč o pesmi i igri, nego i o poslu na očuvanju tradicije i kulture vojvođanskih Slovaka u najširem smislu te reči. Svake godine radi promocije proizvodnje paprike u selu se organizuje manifestacija Dani povrća. U maju se, „radi pospešivanja diverzifikacije poljoprivredne proizvodnje“, organizuju Dani cveća.

ruralni-turizam-vojvodine-cerevic
Foto: Gost.rs(Marko Dimitrijević)

Čerević
Teško da se ko u Vojvodini može, poput Čerevićana, pohvaliti tako bogatim hronološkim kontinuitetom istorije svoga mesta. Čerević se u istoriji prvi put spominje 1237. godine kad ga ugarski kralj Bela IV daruje fratrima cistercitskog reda u Petrovaradinu. Iz bogate istorije mesta navešćemo da je svoj grb na opštinskom pečatu Čerević dobio 1854. godine, a da je putničko pristanište omogućavalo da čuvena bečka “Bela lađa” pristaje u Čereviću sve do 1918. godine.

Skorenovac
Skorenovac je selo u opštini Kovin, u Južnobanatskom okrugu. Selo po imenu Đurđevo je postojalo između 1869. i 1886. godine na lokaciji između Banatskog Brestovca i reke Dunav. Skorenovac je najjužnije mesto na svetu gde većinu populacije čine Mađari. Ovde Sekeljanski Mađari predstavljaju specifikum i unutar mađarske nacije, jer imaju svoj dijalekt, kulturu i tradiciju. U Skorenovcu kultura ima dugu tradiciju koju uspešno neguju dva kulturno-umetnička društva: „Petefi Šandor" i "Salmasal".

Begeč
Raspreda se legenda da se, pre nešto manje od pola veka, „begalo” od Dunava te je nastao Begeč. Prvi put se spominje u XVI veku. Poznat je po jezeru "Jama" koje se nalazi oko 2 km zapadno od sela i koje predstavlja pravi mali raj za ljubitelje prirode i poznavaoce retkih biljnih i životinjskih vrsta. Još u vreme Rimljana ovde se nalazilo utvrđenje Castellum Onagrinum, kao i pontonski most. Po nekim arheološkim pretpostavkama na teritoriji današnjeg Begeča mogao bi da se nalaziti neotkriveni grob Atile (hunski ratnik i vojskovođa), jedno od najznačajnijih arheoloških nalazišta iz vremena Rimljana.

Bački Breg
Selo u okolini Sombora. Prvi podaci o mestu „Bereg“ datiraju iz 1319. godine. Godine 1620. izvršena je kolonizacija sela, kad je dovedeno stanovništvo iz Klisa (u blizini Splita). Njihovi potomci danas čine najveći deo stanovništva Bačkog Brega i nazivaju se Šokci. To je narod katoličke vere, govore starohrvatski štokavski subdijalekat. U globalu su veseo narod i mnogo pažnje posvećuju folkloru. U Bačkom Bregu se održava dosta kulturnih šokačkih manifestacija, kao što su „Šokačko prelo“, kao i tzv. „Milkini Dani“ kada u selo dolaze tamburaški orkestri i folklorne grupe iz zemlje i inostranstva.

ruralni-turizam-vojvodine-backi-monostor
Foto: Ana Jažić

Bački Monoštor
Bački Monoštor je drevno vojvođansko selo čije se ime prvi put spominje 1250. godine, ušuškano u srcu Specijalnog rezervata prirode “Gornje Podunavlje”, u zagrljaju Dunava, njegovih rukavaca i kanala Dunav – Tisa - Dunav i Velikog bačkog kanala. Zbog takvog svog položaja i činjenice da predstavlja ostrvce na koje se stiže jedino prelaskom preko mostova, nosi naziv i “selo na 7 Dunava”.

Tavankut
Selo na severu Bačke, proslavile su samouke žene slamarke koje na jedinstven način izrađuju slike od slame na kojima prikazuju motive i teme iz života bunjevaca, prizore ravnice, salaše i tradicionalne običaje. Tavankut je proglašen za najturističkije selo i uvršten na listu portala "Selo uspelo". Ovde prvo treba posetiti galeriju Prve kolonije naive u tehnici slame koja poseduje bogatu kolekciju ovih neobičnih slika. Tavankut sarađuje i sa Belim Manastirom, ide na Sajmove turizma u Novi Sad i Beograd, ali i kad se Srbija predstavlja na svetskom Sajmu turizma u Berlinu, opet je tu sa svojim štandom.

Kelebija
Najsevernije naselje u Srbiji, gde su turistima zanimljivija dva objekta. Prvi se nalazi sa leve strane puta pre ulaska u selo Kelebija i to je Vinski salaš „Čuvardić“, gde se organizuje degustacija vina i pripremaju se specijaliteti stare domaće kuhinje. Drugi objekat se nalazi na izlasku iz naselja i to je ergela Kelebija, gde posetioci imaju priliku da se provozaju kočijama ili da pogledaju kratak performans najboljih jahača ergele.

Palić
Palić, naselje i jezero istog imena, nalazi se 8 km istočno od Subotice. Svoju slavu, kao evropska banja i mondensko letovalište, stekao je još krajem XIX veka. Postoje legende koje kažu da je jezero ostatak Panonskog mora, ali da je ono nastalo od suza pastira Pavla koji je tu napasao svoje stado. Zlatno doba Kupališta i Banje Palić počinje 1880-ih, nakon otvaranja pruge Budimpešta - Zemun 1883. godine.

Hajdukovo
Dvanaest kilometara istočno od Subotice nalazi se jezero Ludaš, selo Hajdukovo i naselja Šupljak i Nosa. Nekad se tu lovila riba, gajio duvan, a u novije vreme ovaj kraj je poznat po voćnjacima i vinogradima i lepoti prostranstava na kojima se prostire Specijalni rezervat prirode. Uz južni obod jezera, nalazi se konjički centar Furioso. Ovde se održava veliki broj manifestacija. Žitelji Hajdukova to objašnjavaju dobrim položajem sela, pa kako jedan od njih reče: „kad izađu iz dvorišta i krenu levo stižu u London, a kad krenu desno stižu u Istanbul“. Čuvena mađarska rok Grupa, Omega, koja je 70-ih stekla evropsku slavu, svirala je na „Berbanskim danima“ u Hajdukovu, u slavu grožđa i vina.

Elemir
U pisanim istorijskim izvorima selo se pod imenom Elemir pominje tek u XVI veku, međutim smatra se da je prva naseobina Elemiraca naselje „Babato“ na levoj obali Tise. Elemir se pominje i kao zadužbina Mehmed paše Sokolovića. Nakon završetka II svetskog rata domaći Nemci napuštaju selo, a njihov deo sela naseljavaju Srbi iz Bosanske Krajine. Godine 1959. Elemir se pripaja opštini Zrenjanin.

Stajićevo
Etno selo Tiganjica se nalazi u Banatu, u selu Stajićevu. Selo je od Zrenjanina udaljeno 10 km i na samom je ulazu u specijalni rezervat prirode Carska bara, sa idejom da na maštovit način dočara život u Banatu. U sećanje na tvorca etno sela i restorana Trofej sagrađen je Ljubišin etno muzej.

Botoš
Botoš je selo u velikoj i plodnoj Banatskoj ravnici. Ovde je živeo i tragove ostavio još neolitski čovek. U pisanim izvorima prvi put se pominje 1347. godine. Među najznačajnije lokalitete za iskopine iz prošlosti spadaju: Živanićeva dolja, Selište, Ciglana i Vinogradi. Postoji još nekoliko stvari po kojima je Botoš poznat. Okružen je brojnim vodotokovima – reka Tamiš, kanali Dunav – Tisa – Dunav, Brzava i Šozor, mrtvaje, bare, što znači da postoje idealni uslovi za ribolov, lov i turizam. Drugo, Botoš je poznat i po gibančicama koje predstavljaju pravi banatski specijalitet, a opet poseban na svoj, botoški način.

Golubinci
Selo u srcu Srema je pravo etno-eko selo, koje s pravom nazivaju sremačkim biserom. Pažnju na sebe skrenuli su projektom „Golubinci eko-etno muzej“, a zbog dvorca „Šlos“ i ambara i kotobanja koji su primer seoske arhitekture s kraja XIX i početka XX veka, trebalo bi da dobiju prvi eko-etno muzej u Srbiji. Uvršteni su u program Evropske kulturne baštine, a meštani sela ponosni su što se o njihovoj kulturi čuje i van granica naše zemlje. U selu postoji ribnjak Oaza, u vidu malog jezera, pogodan za ribolov. Mačkare su običaj koji se poštuje u Golubincima i predstavljaju magijsko-ritualne igre iz predhrišćanskog perioda. Padaju u vreme početka velikog Uskršnjeg posta, te se njima simbolizuje novi vegetativni ciklus, ali najvažnija uloga je da se ljudi zabave. Traju tri dana, počinju „Balom pod maskama”, sledeći dan je Maskenbal, a poslednji dan je karneval, kada maske prolaze centralnim ulicama Golubinaca. Tamburaški sastav „Ladan špricer“, koji sačinjava grupa mladih Golubinčana, predstavljali su našu zemlju 2012. godine na najvećem Sajmu turizma u Berlinu. Iako je turizam tek u usponu, selo ima veliki potencijal da postane pravo turističko mesto, jer može dosta toga ponuditi i zadovoljiti potrebe turista.

ruralni-turizam-vojvodine-salasi
Foto: Ana Jažić

Etno kuće Vojvodine

Etno kuće u Vojvodini privlače posebnu pažnju. Izdvajaju se etno kuća u Torku (opština Žitište), koja prezentuje narodno graditeljstvo Rumuna u Vojvodini; u Kovačici, prezentuje narodno graditeljstvo Slovaka u Vojvodini; u Belom Blatu (opština Zrenjanin), prezentuje narodno graditeljstvo multietničkog stanovništva (Slovaci, Srbi, Bugari, Mađari); u Maradiku (Sremski Karlovci), „Nostalgija“ (Golubinci).

Salaši u Vojvodini

Vojvođanski salaši jesu spomenici tradicije i kulture srpskog, hrvatskog, bunjevačkog i mađarskog stanovništva koji žive na ovim prostorima. Idealan predah od urbanog života možete doživeti na vojvođanskim farmama ili “salašima”. Izdvajaju se „Perkov“ salaš (na južnim padinama Fruške Gore), salaš na Čeneju - „137“, Salaš „84“ koji izabran je od strane organizacije USAUD za jedno od deset Savršenih mesta duž koridora X, „Salaš od srca“ (opština Inđija), „Stojšić“ salaš (nedaleko od Beške), „Zekin“ salaš (biser na Krčedinskoj adi), „Jelen“ salaš (između naselja Palić i jezera Tresetište), kao i u blizini Sombora „Dida Hornjakov“ salaš.

    Autor: Ana Jažić






Drugim korisnicima se dopalo

pročitajte i..